Độc đáo Ngày hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Sán Dìu, huyện Tiên Yên

Thứ Năm, 22/11/2018, 10:48 [GMT+7]
.
.

QTV – Huyện Tiên Yên (tỉnh Quảng Ninh) đang là điểm đến hấp dẫn đối với người dân và du khách, bởi nơi đây có nhiều nét đẹp văn hóa dân gian của cộng đồng các dân tộc anh em. Điều thú vị hơn cả đó là những lễ hội truyền thống đang được người dân và chính quyền huyện Tiên Yên phục dựng nguyên gốc nhằm tạo bản sắc riêng về đất và người Tiên Yên. Một trong số đó là Lễ hội Đền Đức ông Hoàng Cần và Ngày hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Sán Chỉ, huyện Tiên Yên.

Lễ hội Đền Đức ông Hoàng Cần và Ngày hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Sán Dìu, huyện Tiên Yên lần đầu tiên được phục dựng và tổ chức tại xã Hải Lạng, huyện Tiên Yên. Dân tộc Sán Dìu trên địa bàn huyện Tiên Yên hiện có khoảng 1.815 khẩu, cư trú tập trung tại 6 xã: Hải Lạng, Đông Hải, Đông Ngũ, Tiên Lãng và Yên Than. Người dân tộc Sán Dìu ở Tiên Yên có bề dày văn hóa được tích lũy, chắt lọc trải qua hàng ngàn năm lịch sử, với kho tàng văn nghệ dân gian độc đáo, nhiều nghi thức, nghi lễ đặc sắc. Tuy nhiên, trải qua nhiều biến cố lịch sử, đến nay các phong tục tập quán ấy đang dần bị mai một và thất truyền, như: không còn giữ được những nét riêng trong trang phục truyền thống của người Sán Dìu, chỉ còn một số người cao tuổi biết hát Sọong Cô, các phong tục cưới hỏi dần bị đồng hóa, một số các nghi lễ chỉ còn duy trì ở quy mô nhỏ và đơn giản,...

Ngày hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Sán Dìu, huyện Tiên Yên là cơ hội để nhân dân trên địa bàn huyện Tiên Yên cũng như người dân tộc Sán Dìu trên địa bàn huyện nhắc nhớ lại những phong tục tập quán, những nét văn hóa truyền thống đặc trưng của đồng bào dân tộc Sán Dìu. Hơn thế nữa, đây cũng là dịp để đồng bào các dân tộc trên địa bàn huyện Tiên Yên được giao lưu, gặp gỡ và thắt chặt tình đoàn kết.

Ngày hội
Ngày hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Sán Dìu, huyện Tiên Yên đã thực sự trở thành một ngày hội đối với nhân dân và du khách huyện Tiên Yên

Đến với ngày hội, người dân và du khách được thỏa sức vui chơi, hòa mình vào không khí sôi động qua các môn thi đấu thể thao của người dân tộc Sán Dìu như: kéo co, đẩy gậy, đi cà kheo, bịt mắt bắt vịt, bịt mắt đập niêu,... hay thưởng thức, chiêm ngưỡng những nét văn hóa độc đáo, tìm hiểu về những phong tục tập quán của người Sán Dìu như: thi gói bánh lá hẹ, thi làm bánh bạc đầu, thi trưng bày mâm cỗ cúng của người Sán Dìu hay đắm chìm trong những điệu hát Sọong Cô,...

few
Lễ hội sôi nổi với các phần thi ẩm thực
... và những trò chơi dân gian đặc sắc
... và những trò chơi dân gian đặc sắc

Tham dự lễ hội, người dân và du khách còn được chứng kiến các nghi lễ hết sức linh thiêng chỉ có của người dân tộc Sán Dìu: Lễ Đại Phan (hay còn gọi là Lễ leo gươm, lội than), Lễ hát đối đón dâu, hát giao duyên,... Các nghi lễ đó trong quan niệm của người Sán Dìu đã trở thành một phong tục, một dấu ấn trong tiềm thức, là một nét đẹp văn hóa tinh thần không thể thiếu của mỗi người dân và cũng là một nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng mang đặc trưng của người dân huyện Tiên Yên nói riêng, tỉnh Quảng Ninh nói chung.

Đặc biệt, người dân và du khách vô cùng hào hứng khi được tìm hiểu về Lễ Đại Phan của người dân tộc Sán Dìu, huyện Tiên Yên. Lễ Đại Phan là đại lễ cúng chúng sinh và cầu an cho cả làng. Đây là nghi lễ rửa tội không chỉ cho vong nhân, mà cho chính những người còn sống nên mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Lễ Đại Phan truyền thống được các nghệ nhân tái hiện qua các bước: Rước Thành hoàng từ trung tâm lễ hội đến bãi biển rồi quay lại; dựng cây phan (cây nêu); hát Soọng Cô; leo gươm… Trong lễ hội một vật thiêng không thể thiếu được đó là cây Thí Phan (hay còn gọi là cây Nêu), được làm bằng cây tre to, tươi và dài hết ngọn. Trên đỉnh của Thí Phan treo một tấm phan màu đỏ dài theo thân cây, tấm vải này tượng trưng cho chiếc cầu nối âm dương, mặt đất và 9 tầng mây trời, truyền tải ước mong của dân làng với trời đất. Có thể nói, Lễ Đại Phan là một trong những nghi lễ chiếm vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân tộc Sán Dìu, bởi nghi lễ này biểu tượng cho sức mạnh của cộng đồng như là sự trường tồn vĩnh cửu, sức sống vươn lên của con người và muôn vật...

Nghi lễ Đại Phan của người dân tộc Sán Dìu
Nghi lễ Đại Phan của người dân tộc Sán Dìu
Các nghệ nhân thực hiện nghi lễ Đại Phan
Các nghệ nhân thực hiện nghi lễ Đại Phan
ưecf
Sau khi leo lên đỉnh Thí Phan, các thầy sẽ đọc bài cúng với ý nghĩa cầu bình an, may mắn cho dân làng

Anh Lê Thành (Tp. Hạ Long) có mặt tại lễ hội hào hứng chia sẻ: “Điểm đến trong chuyến đi lần này của mình không phải là Tiên Yên, nhưng tình cờ đi qua đây thấy lễ hội khá độc đáo, cái tên nghe cũng rất lạ nên mình quyết định sẽ dừng chân ở đây một ngày để tham gia vào các trò chơi tại đây. Mình thấy thú vị nhất là trò chơi bịt mắt bắt vịt, mình cũng đã tham gia nhưng không bắt được chú vịt nào, hơi tiếc nuối nhưng lần đầu tiên được trải nghiệm trò chơi này mình thấy rất thú vị”.

Chị Nguyễn Thị Nụ (du khách đến từ huyện Ba Chẽ), chia sẻ: “Tôi đã chờ để đến lễ hội từ hơn 1 tuần nay rồi. Tôi rất vui khi có mặt ở đây. Tôi thấy thích phần thi đan bánh lá hẹ của người Sán Dìu, bởi đan bánh lá hẹ không hề dễ. Vậy mà không chỉ có các chị em phụ nữ tham gia, mà các anh cũng sắn tay vào làm, mà các anh còn đan được ra những chiếc bánh rất đẹp, không bị rơi gạo ra ngoài. Tôi thấy rất nể phục".

Tiên Yên là huyện miền núi với đa sắc màu văn hóa các dân tộc. Trong những năm qua, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc luôn được huyện quan tâm, chú trọng thực hiện. Huyện Tiên Yên nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung đã, đang nỗ lực hết mình trong việc nghiên cứu, sưu tầm và phục dựng lại những nghi lễ, lễ hội truyền thống của các dân tộc trên địa bàn.

Lễ hội đã để lại trong lòng người dân và du khách nhiều ấn tượng tốt đẹp về một Tiên Yên dồi dào tiềm năng
Lễ hội đã để lại trong lòng người dân và du khách nhiều ấn tượng tốt đẹp về một Tiên Yên giàu bản sắc văn hóa, tiềm năng du lịch

Lễ hội Đền Đức ông Hoàng Cần và Ngày hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Sán Chỉ, huyện Tiên Yên được tổ chức với mong muốn nhằm khôi phục lại các nét văn hóa truyền thống tốt đẹp, các phong tục tập quán đặc sắc của người dân tộc Sán Dìu, tạo tiền đề cho tiệc tổ chức Lễ hội Văn hóa, Thể thao dân tộc Sán Dìu huyện Tiên Yên trong những năm tiếp theo. Lễ hội không chỉ là cơ hội để quảng bá, tôn vinh bản sắc văn hóa đặc trưng của người dân tộc Sán Dìu, đây còn là dịp để các nghệ nhân, nhân dân các dân tộc trên địa bàn huyện Tiên Yên nói riêng, tỉnh Quảng Ninh nói chung đến giao lưu học hỏi kinh nghiệm, tạo chất keo giúp gắn kết mọi người lại gần với nhau hơn./.

Ngọc Tuyết

.
.
.
.
.
.